Mijn mening over Zwarte Piet is niet zo belangrijk

Als je het per se wil weten: ik denk dat Zwarte Piet, hoe onhandig we hem ook proberen te ontdoen van alle sporen van het Nederlandse slavernijverleden, te onlosmakelijk verbonden is aan zijn wortels als racistische karikatuur om ooit iets anders te kunnen zijn dan dat. En ook: ik ben dol op Zwarte Piet. Sinterklaas zonder Piet, dat kan gewoon niet – dat voel ik gewoon in mijn blanke, Hollandse onderbuik.

Maar dat maakt allemaal niet zoveel uit, want mijn mening over Zwarte Piet is helemaal niet zo belangrijk. Er is maar één bevolkingsgroep die kan beoordelen of Zwarte Piet racistisch en kwetsend is, en dat is de groep die er al dan niet door gekwetst wordt. En daar hoor ik niet bij, dus wordt het tijd om mijn mond te houden en te luisteren naar de mensen die er wél verstand van hebben.

Iets waarvan ik wel met tamelijk veel zekerheid durf te zeggen dat het racistisch is: dit hele debat, of althans de manier waarop het gevoerd wordt door de pro-Pieten-kant. Je zou er zo een bingospelletje van kunnen maken (dankjewel, Google). “Jullie interpretatie van Piet is verkeerd/ongeldig/getuigt van een gebrek aan historisch besef”? Check. “Stel je niet aan, azijnpissers”? Check. “Ik ken ook Surinamers die zich niet gekwetst voelen door Zwarte Piet”? Check. “De slavernij is eeuwen geleden, get over it“? Check. “Jullie zijn de racisten, met jullie gefocus op de huidskleur van Piet”? Check. Ik kan nog wel even doorgaan.

Een bekentenis: ik was net zo. Ik heb louter positieve ervaringen met Zwarte Piet, want ik hou nu eenmaal van snoep en cadeautjes en gedichten en heb het geluk in een maatschappij te leven waarin mijn huidskleur op geen enkele manier een issue is. Het is helemaal niet zo raar dat ik daarom lang geloofd heb dat iedereen dus blij zou moeten worden van Zwarte Piet, of dat huidskleur in het algemeen op geen enkele manier een issue is in Nederland. Elke blijk van het tegendeel vatte ik welhaast persoonlijk op, als een gemene poging om mij mijn blije geluksbubbel te ontnemen. Geen wonder dat ik daar een beetje geïrriteerd en defensief van werd. Geen wonder ook dat een groot deel van Nederland daar een beetje geïrriteerd en defensief van wordt.

Alleen: blijven hangen in die geïrriteerde, defensieve fase is niet zo volwassen. Volwassen is het om te beseffen dat je niet het middelpunt van het universum bent, dat jouw perspectief niet het enige is, en dat andere mensen ervaringen kunnen hebben die volledig anders zijn dan die van jou en tóch niet minder waar of geldig zijn. Pas als we de ander verwelkomen als gelijkwaardige gesprekspartner en zijn emoties en ervaringen niet bij voorbaat van tafel vegen omdat ze anders zijn dan die van ons, dan pas kunnen we het gesprek op een constructieve manier aangaan.

In de Volkskrant van afgelopen zaterdag schrijft Robert Vuijsje hoe hij zijn Surinaamse vrouw en een klasgenootje van vroeger eens vroeg hoe ze als kind eigenlijk het Sinterklaasfeest hadden ervaren. Zijn vrouw vond het feest “ongemakkelijk, pijnlijk en verwarrend”. De vriend, destijds de enige zwarte leerling in een verder volledig blanke klas, had elk jaar weer dezelfde eenzaamheid gevoeld.

Dat is problematisch. Ongeacht wie er ‘gelijk’ heeft en ongeacht je perspectief op de historische ontwikkeling van Zwarte Piet: elk jaar weer zit een hele groep kinderen zich dus verward en eenzaam te voelen tussen hun zich van geen kwaad bewuste blanke leeftijdsgenootjes. Wie dat a priori niet interessant vindt, wie zijn eigen recht om zich van geen kwaad bewust te zijn belangrijker vindt dan de gevoelens van anderen, wie überhaupt weigert te luisteren naar de gevoelens van anderen en ze bij voorbaat wegwimpelt als irrelevante aanstelleritis, wie agressief en belerend reageert op de pijn van een medemens, die mag gewoon niet beweren dat het met de rassenverhoudingen in Nederland wel snor zit.

Maar toch. Ik ben dol op Zwarte Piet, en zo’n legertje bontgeschminkte Kleurenpieten is toch een beetje een surrogaat. Dacht ik. Ik heb even wat plaatjes gegoogled en werd er eigenlijk best vrolijk van. Wat mij betreft voeren we ze in. Maar zelfs als we besluiten dat niet te doen en Piet ‘gewoon’ zwart te laten – laat dat dan tenminste een collectief besluit zijn, waarbij iedereen gehoord en serieus genomen wordt. Laat er alsjeblieft niemand eenzaam, verward en gekwetst in een hoek hoeven te zitten terwijl de rest pepernoten vreet en zich op de borst klopt dat ze in deze Belangrijke Principekwestie gelukkig geen Duimbreed Geweken zijn.

About hannadevries

University lecturer (in linguistics/artificial intelligence) with occasional opinions on religion & social justice-related stuff.
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , . Bookmark the permalink.

37 Responses to Mijn mening over Zwarte Piet is niet zo belangrijk

  1. belabberdezooi says:

    Heel raak omschreven, Hanna.
    Je verwoordt naar mijn gevoel precies wát er zo awkward (en racistisch) is aan het willen blijven volhouden dat iedereen die niet met ‘onze’ Nederlandse Sinterklaas cultuur kan of wil leven, een zeurpiet is en op kan rotten (naar z’n eigen land)

  2. Rolf Oldenburger says:

    Mooi gezegd!

  3. Roelien ter Velde says:

    We geven dit hele pietengebeuren veel te veel aandacht, door te blijven discusseren. Zo houden we de hele toestand in STAND, dus KAPPEN!!

  4. wateengedoe says:

    Er wordt inderdaad veel gesmeten met non-argumenten of gewoonweg foute informatie. Het belangrijkste blijft het recht van meningsuiting. Als er een groep is die zich beledigd of gekwetst voelt door Zwarte Piet: prima, dat mag, geen probleem. Maar dat betekent géénszins dat alleen om die reden het fenomeen Zwarte Piet verboden moet worden.
    Iedereen voelt zich tegenwoordig om het minste of geringste beledigd en verwacht genoegdoening. Mijn mening? Niet zo moeilijk doen.

    • Daan says:

      Mensen ‘mogen’ zich beledigd voelen van jou? Hoe nobel! Niet zo moeilijk doen over honderden jaren onderdrukking en racisme is erg makkelijk wanneer je zelf blank bent, maar dat geldt helaas niet voor iedereen.

      • wateengedoe says:

        Hoezo “van mij”? Het “mag” van de grondwet, en daarom “mag” het, met mij, van iedereen. Uit je onvrede, discussieer erover, post op social media of schrijf een artikel in de krant. Daar heeft iedereen recht op.
        Echter: niemand heeft daardoor automatisch recht op zijn of haar gelijk, noch op restitutie, verandering, erkenning, enzovoorts enzovoorts. Dat wordt al dan niet bereikt met een volgende stap die niét vastgelegd is in de wet, namelijk overleg.

        Ik ben het roerend eens met het laatste deel van je laatste statement: ik hoop dat dit debat voor vooruitgang zorgt. Maar nogmaals: men moet niet zo moeilijk doen. Dit geldt voor het Zwarte Piet debat, net zo goed als dat het geldt voor bijvoorbeeld geloofskwesties of seksuele voorkeur.

      • Daan says:

        Natuurlijk heeft niemand automatisch recht op hun gelijk, maar volgens mij wordt daar ook helemaal niet om gevraagd. Er wordt gevraagd om een herevaluatie van zwarte piet, en daarop gebaseerd kunnen we het hebben over restitutie, verandering, erkenning e.d. Dit ís het overleg. Helaas wordt het beginnen van een dialoog over spelende kwesties van racisme meestal meteen door veel mensen onmiddelijk weggezet als ‘moeilijk doen’.

      • wateengedoe says:

        Verder zou ik hier nog aan toe willen voegen: nee ik weet inderdaad niet hoe het is om honderden jaren onderdrukt te zijn of in dergelijke mate met racisme te maken te hebben. Maar is om die reden alleen het perspectief van de groep die dat wél heeft meegemaakt van belang?

        De miljoenen mensen in Nederland die het Sinterklaasfeest vieren hebben voor het overgrote merendeel (en let wel, dit is mijn mening, geen feit) volgens mij geen enkele associatie hierbij met racisme, onderdanige rol van niet-blanken of wat dan ook. Dit zou in een correcte discussie even zwaar moeten wegen.

      • wateengedoe says:

        “Natuurlijk heeft niemand automatisch recht op hun gelijk, maar volgens mij wordt daar ook helemaal niet om gevraagd.”

        Daar zit hem nu juist de crux. De uitspraken van mevrouw Shepherd, en de activisten in Amsterdam gaan helemaal niet over herevaluatie. Zij geven bij voorbaat al aan dat het fenomeen Zwarte Piet verboden zou moeten worden, en dát is wat bij iedereen totaal in het verkeerde keelgat is geschoten. Als de toon van het gesprek was: “Deze viering zou voor verandering vatbaar moeten zijn” dan was het hek niet van de spreekwoordelijke dam geraakt volgens mij.

      • Daan says:

        Nou ja, dat is hun standpunt over de veranderingsvatbaarheid van deze viering: “zwarte piet is racisme”. Aangenomen dat dat zo is, zou je dan willen voorstellen dat we niet iets moeten veranderen aan het figuur zelf, en toch op de één of andere manier het racistische element verwijderen?

        Om die reden is het perspectief van de onderdrukten wel van een stuk groter belang. Het perspectief van de rest heeft ook belang, maar zoals het hier gezegd wordt: zwarte pijn zou niet minder waard moeten zijn dan wit plezier. (http://www.volkskrant.nl/vk/nl/3184/opinie/article/detail/3525447/2013/10/11/Zwarte-Piet-discussie-laat-zien-zwarte-pijn-is-minder-waard-dan-wit-plezier.dhtml)

  5. Daan says:

    Dat is ironisch bedoeld toch, Roelien? : /

    Hanna, ik ben het volledig met je eens. Heel erg bedankt voor je genuanceerde post, een frisse wind om te lezen in vergelijking met de gemiddelde bijdrage, die volledig bedoeld lijkt te zijn om het gesprek zo snel mogelijk te beëindigen of doen ontsporen. Het is duidelijk dat dit debat hard nodig was, en ik ben hoopvol dat het voor vooruitgang zorgt.

    • hannadevries says:

      Dank je wel voor je goeie bijdrage(n) vandaag, Daan! Ik ben het met je eens dat het debat hard nodig was, maar het is door die VN-bemoeienis wel ineens extreem gepolariseerd, en nu ben ik bang dat een vreedzame, geleidelijke aanpassing van de traditie bijna niet meer mogelijk is. Laten we hopen dat het gewoon even een hype is die iedereen volgend jaar weer vergeten is en dat er op den duur weer ruimte is voor nuance en toenadering.

      En nu klink ik als een diplomaat, ‘ruimte voor nuance en toenadering’, hu.🙂

  6. Pietje says:

    Gele pieten zijn ook racistisch voor Chinezen. En ook zij zijn onderdrukt geweest door West-Europese landen.

  7. Louwrens says:

    ‘Er is maar één bevolkingsgroep die kan beoordelen…’. Wat een onzinnige redenering. Je kan kennelijk alleen over eieren praten als je ze kan leggen. Zijn de mensen die zou beledigd zijn wel zuiver op de graat, of is er een steekje aan los? Dit vraagt dominee Gremdaat zich af. Kijk en geniet: http://www.youtube.com/watch?v=j46RANzFBsU

    • Daan says:

      Het trivialiseren van de gevoelens van door racisme gekwetste mensen vind ik zelf niet erg grappig, eigenlijk.

  8. Geurt Bauw says:

    Ga in november kijken naar de intocht van de Sint, en bekijk de kindergezichten, dan vergeet je
    iedere discussie, en gaan alle standpunten overboord, en besef je dat het een kinderfeest is.

    • hannadevries says:

      Mee eens! En niet alleen een kinderfeest – ik (28) ben dol op Sinterklaas, het is mijn favoriete feest. Maar ik hoop wel dat het een feest is voor mensen in alle kleuren van de regenboog en dat niemand zich buitengesloten hoeft te voelen (en ik denk, juist omdat het zo’n mooi feest is, dat het geen enkel kind wat uitmaakt als Piet groen of paars is in plaats van zwart!)

      • Louwrens says:

        Ondertussen vermoedt ik dat het voor de wissel naar een kleurenpiet nu te laat is. De discussie is zo zwaar aangezet, dat het een lopengravenoorlog geworden is. En dat mag Quincy zich aanrekenen.

      • hannadevries says:

        Ik ben het met je eens dat het lastig wordt om nu nog een relaxte, geleidelijke ‘ontzwarting’ van Piet te proberen… maar waarom geef je daar (alleen) Quinsy de schuld van? Ik vind het dapper dat hij de discussie heeft aangezwengeld terwijl hij zowat de hele publieke opinie tegen zich heeft.

        ________________________________________

    • Daan says:

      Ik begrijp inderdaad ook niet waarom de schuld op Quinsy moet vallen. Het slachtoffer krijgt de schuld, omdat hij ons heeft gewezen op zijn pijn? Dan is er iets krom.

      • Precies. Wij kunnen met z’n allen wel vinden dat hij geen slachtoffer is, omdat we zijn pijn niet begrijpen (nee, ik snap het echt niet), of omdat we ‘t toch niet expres doen. Maar dat helpt toch niet? Hij kan er alleen wat aan doen door het uit te spreken. Zwarte Piet weg lijkt me geen oplossing, maar we mogen best meedenken wat dan wel. Roepen dat er geen probleem is heeft nog nooit een probleem opgelost.

  9. ludovicus55 says:

    We zouden denk ik de zaak in een breder perspectief moeten plaatsen. Nu claimen de tegenstanders van Zwarte Piet het alleenrecht op het martelaarschap. Zij spelen die rol met verve. Zij zijn degenen, die al die tijd zouden hebben geleden onder de slavernij en de gevolgen daarvan. Deze slavenhandel bedoeld wordt de handel vanaf de westkust van Afrika op de West Cariben vond plaatst gedurende de 17E-18E-en een deel van de !9E eeuw. In 1863 werd de slavernij in Nederlands West-Indië officieel afgeschaft. Dat is met een generatieduur van gemiddeld 30 jaar[ wat ruim bemeten is] dus minstens 5 generaties geleden. Ik beweer niet , dat zij niet lijden en daardoor geen recht van spreken hebben. Ik zeg alleen, dat ik als geboren Nederlander evengoed het slachtoffer ben van het handelen of mishandelen door een klein deel van onze en hoe raar het misschien voor nu klinkt gezamenlijke voorvaders. Voor psychologische problemen bestaan echter geen politieke oplossingen. Ludo

  10. Pingback: Dag Zwarte Piet | Finkelstein & sons

  11. Dank je wel, Hanna, voor zo’n mooi genuanceerd stuk over deze kwestie.
    Van mij mag Zwarte Piet ook blijven en gewoon zwart zoals hij is. (Liever niet bruin, dan klopt het toch niet met het zwart uit de schoorsteen waar ik zo in geloofde als kind? Bruine pieten, dat heb ik dan weer nooit begrepen.)
    Zoals jij beschrijft hoe mensen zich gekwetst voelen, dáár moet iets aan gedaan worden. Hoe weet ik niet. Zwarte Piet afschaffen of helemaal veranderen is denk ik niet de oplossing. Naar die mensen luisteren en ze serieus nemen wel het begin.
    Wel ben ik bang dat nu de discussie zo hevig wordt, er steeds meer mensen zullen zijn die zich beledigd voelen. Misschien niet door het fenomeen Piet zelf, maar door alle botte opmerkingen er omheen. Want dat mijn Nigeriaanse buurmeisje zich niet beledigd voelt, daar kunnen die mensen toch niks mee?
    We moeten af van “Ach, waar maken ze zich druk om.” en meer naar “Wat is het toch, waar ze zich zo druk om maken?”.

  12. Von Funkenstaubenzauberhof says:

    ga toch fietsen Daan. Niemand die nu nog leeft heeft zulke slavernij meegemaakt. Of ken jij toevallig wel iemand die persoonlijk nog in de onderbuik van een schip is meegenomen vanuit Afrika?

  13. Stefco says:

    Hey Hannah,
    Dank voor de zorgvuldige bewoording in het stuk.
    Echt super.

  14. Madeleine says:

    Mensen die de traditie Zwarte Piet willen behouden ondanks dat anderen daar ongelukkig van worden, verschillen niet eens zo heel veel van mensen die hun geloofstraditie met de belofte van een eeuwig feestje in het hiernamaals als juist blijven zien, ondanks dat het conform datzelfde geloof wat minder fijn afloopt met andersdenken in het hiernamaals. Beide levensovertuigingen zijn compleet egoïstisch.

    • hannadevries says:

      Dank voor die totaal irrelevante bijdrage.

      • Madeleine says:

        “wie überhaupt weigert te luisteren naar de gevoelens van anderen en ze bij voorbaat wegwimpelt als irrelevante aanstelleritis”….
        Ja zo doe je dat bij lastige opmerkingen, ze wegwimpelen als irrelevant. De pro-zwarte piet mensen kunnen de – in hun ogen totaal niets met elkaar te maken hebbende – concepten van racisme en zwarte piet ook niet aan elkaar koppelen. Wat precies mijn opmerking onderschrijft dat beide overtuigingen niet zoveel van elkaar verschillen.

      • hannadevries says:

        Oeh! Zou ik op de kast gaan? Ja… ja… oh nee toch niet. Fijne zondag, Madeleine!🙂

        ________________________________________

  15. Linda says:

    Ben het helemaal met je eens! Alleen, wat ik jammer vind aan witte pieten, is dat kinderen ze gaan herkennen. “Hee, is dat niet papa?” Haha, maargoed, een andere oplossing zou ik ook niet weten.

    • hannadevries says:

      Volgens mij is dat helemaal niet zo erg! Hele jonge kinderen zien gewoon wat ze willen zien (Sint of Piet). Voor wat oudere kinderen is het volgens mij een prima manier om langzaam en op een natuurlijke manier tot het besef te komen dat Sint en Piet niet echt zijn. Zie ook http://www.dokterdokter.nl/gezondheid/peuter-kleuter/27311/hoe-kinderen-heilig-in-sinterklaas-kunnen-geloven (in dit artikeltje wordt ook verwezen naar het bekende verhaal van de kleuterjuf die zich als Sinterklaas verkleedt waar de kinderen bij zijn, waarop de kinderen dolenthousiast reageren op het bezoek van Sinterklaas)

      Mijn ouders hebben (bewust, ze wilden niet liegen tegen hun kinderen) nooit gedaan alsof Sint en Piet echt bestonden, maar als kind geloof je daar vanzelf in (zelfs als je stiekem wel weet dat het gewoon papa en mama zijn die de cadeautjes hebben gekocht – die dingen stonden gewoon volledig los van elkaar in mijn kinderbreintje). Als die periode van magisch denken geleidelijk overgaat heb je dan ook niet het gevoel dat je al die tijd voor de gek gehouden bent of dat je je ouders niet meer kunt vertrouwen – het voelt gewoon alsof je altijd al hebt geweten dat het een toneelstuk is, maar dat geeft helemaal niet, want kinderen zijn van nature dol op toneelspelen en verkleden dus in zekere zin maakt dat het feest alleen maar nóg leuker.

  16. Madeleine says:

    Ook een goed artikel over dit onderwerp:
    http://processedlives.wordpress.com/2013/10/14/a-reasonable-alternative-to-zwarte-piet/
    (Met name het gedeelte: “This misconception hides the fact that it is the hegemonic part that defines the terms of the conversation, how, when and who enters it and what is open for negotiation.”)

    • hannadevries says:

      Goed artikel! Dat zie je vaak in debatten tussen meerderheden en minderheden: de meerderheid bepaalt de toon van het debat, welke kwesties aan de orde mogen worden gesteld, en welke compromissen uiteindelijk acceptabel worden gevonden. Het lijkt dan een gelijkwaardige dialoog, maar de regels voor de dialoog worden alsnog door de meerderheid bepaald.

      De minderheid dient zich, voordat ze serieus worden genomen, eerst in allerlei bochten te wringen om acceptabel te zijn voor de meerderheid: ze mogen niet te boos of verbitterd overkomen, niet te hard schreeuwen, geen woorden op -isme gebruiken, vooral niet de indruk wekken dat ze zichzelf te serieus nemen. Gebeurt dat niet, dan heeft de meerderheid er geen zin meer in en wordt de dialoog weer stopgezet.

      Ik weet trouwens niet of ik haar vergelijking met het Joodse stereotype hout vind snijden – in haar denkbeeldige scenario blijft het Joodse stereotype altijd een Jood, hoe je hem ook nuanceert. Maar Piet is een fantasiefiguur die is wat je ervan maakt – een Jood is per definitie een Jood, maar Piet is niet per definitie een zwarte man, dat is een soort historisch toeval waar we met wat werk prima weer vanaf kunnen komen. (Anderzijds kun je Piet natuurlijk ook weer niet los zien van zijn historische ontwikkeling en in die zin kan ik er ook wel weer inkomen dat het misschien beter is om helemaal schoon schip te maken. En wéér anderzijds denk ik dat er heel veel te zeggen is voor Piet als archetype, een ‘chaotisch’, creatief tegenwicht voor de ordelijke, moralistische gestrengheid van Sint. Die Sint/Piet-dynamiek is volgens mij belangrijk en waardevol, zeker voor kinderen, die in het dagelijks leven al genoeg ordelijke, moralistische gestrengheid over zich heen krijgen.)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s